Archiwum

Można przypuszczać, że gdyby w II połowie XVI wieku sytuacja gospodarcza Torunia nie uległa pogorszeniu, co później pogłębił jeszcze cykl długotrwałych wojen, to zapewne mieszczanie toruńscy, podobnie jak gdańszczanie, ufundowaliby w końcu swemu miastu kurant lub nawet carillon. Ślady wcześniejszej rywalizacji obu miast, pozostających w tym samym kręgu kulturowym, widoczne są w tempie wznoszonych wówczas budowli i ... fundowanych dzwonów. Być może powstanie w 1500 roku Tuba Dei było odpowiedzią torunian na odlanie w 1453 roku w Gdańsku dzwonu Gratia Dei, o dolnej średnicy 2,18 m i masie około 6,8 tony (do 1500 roku pozostającego największym dzwonem w Polsce). Konkurencję handlową wygrał jednak Gdańsk i to właśnie tam pod koniec XVI wieku pojawiły się dwa złożone z kilkunastu dzwonów kuranty. Następnie, w 1738 roku na wieży kościoła św. Katarzyny w Gdańsku zainstalowano 35 dzwonowy karylion sprowadzony z Holandii. W owym czasie Toruń z trudem dokonywał reperacji wieży ratuszowej, uszkodzonej przez ogień szwedzkich armat podczas oblężenia miasta w 1703 roku i zlecał już tylko wykonanie nowego zegara wieżowego wraz z dzwonami zegarowymi. Niestety na wieżę Ratusza Staromiejskiego w Toruniu nie powrócił już nigdy renesansowy hełm. A zatem w mieście nie było w owym czasie nawet odpowiedniego miejsca do zainstalowania carillonu. Wnętrza istniejących gotyckich wież, o grubych murach i stosunkowo wąskich otworach nie pozwalają bowiem na takie rozmieszczenie kilkudziesięciu dzwonów, aby ich dźwięk mógł się swobodnie rozchodzić i brzmieć w pełnej krasie.

Jednak w 1899 roku na Rynku Staromiejskim pojawiła się nowa, wyniosła 64-metrowa wieża kościoła pod wezwaniem Św. Ducha, którą wieńczy okazały neobarokowy hełm. Pierwotnie na wieży świątyni należącej do 1945 roku do luteran zawieszone były 3 dzwony. Obecnie znajdują się tam dwa spiżowe instrumenty: większy z 1898 roku o dolnej średnicy 0,97 cm i sygnarek z 1961 roku o dolnej średnicy 0,31 m. Oba dzwony pozostają nieczynne od czasu pożaru kościoła w nocy z 8 na 9 maja 1989 roku. Obszerne wnętrze górnej kondygnacji wieży jest w stanie pomieścić jeszcze wiele okazałych instrumentów. Jest to znakomita lokalizacja dla carillonu, który wspaniale wpisałby się w bogate dziedzictwo Torunia, jednocześnie podkreślając wyjątkowy charakter naszego miasta. Jako argumenty przemawiające za wspomnianą lokalizacją carillonu należy wymienić:

• Powstanie nowego, ciekawego elementu, harmonijnie wpasowanego w środowisko Starego Rynku, dzięki czemu nastąpi uatrakcyjnienie starówki i nadanie reprezentacyjnemu placowi Torunia dodatkowego blasku
• Carillon doprowadzi do ożywienia i rozwoju życia kulturalnego w mieście; miejsce to doskonale nadaje się na koncerty carillonowe, które można łączyć z innymi imprezami i festiwalami muzycznymi; nie dociera tu hałas uliczny i bez przeszkód można zgromadzić dużą liczbę słuchaczy
• Instrument przyczyni się do integracji mieszkańców Torunia, stanie się chlubą miasta i dumą fundatorów, dzięki centralnemu położeniu można go będzie włączyć w wiele imprez, także tych popularnych, które tradycyjnie odbywają się na starówce
• Carrilon będzie stanowił ozdobę wieży dzięki dobremu wyeksponowaniu dzwonów; wysokość wieży i konstrukcja hełmu będą sprzyjały dobrej propagacji dźwięków dzwonów, które będą słyszalne nie tylko na Rynku, ale również będą mogły docierać do odleglejszych dzielnic miasta (m.in. na Bydgoskie Przedmieście i na drugą stronę Wisły);
• Dzwony wpiszą się w historię Torunia, nowej mocy nabierze napis umieszczony na dzwonie godzinowym z 1728 roku, zawieszonym na wieży Ratusza Staromiejskiego: „ZNÓW WRÓCIŁ CZAS GDY DŹWIĘCZY ŻYJĄCY W NICH GŁOS......”. Niech dla Torunia stanie się to symbolem powrotu do jego złotych czasów prosperity!

• Piękny tekst o dzwonach
• Poznaj polskie carillony
• Dowiedz się o carillonach na całym świecie

Festiwal Tour de Carillon jest imprezą, która powstała z inicjatywy Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego Pana Piotra Całbeckiego. Koncerty muzyki carillonowej są doskonałą okazją do tego, aby idea ubiegania się Torunia o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury w roku 2016 zagościła w świadomości mieszkańców całej Polski.

www.kujawsko-pomorskie.pl
www.torun2016.eu