Archiwum
Carillon jest instrumentem muzycznym z grupy idiofonów uderzanych. To zespół dzwonów
wieżowych, na których można wybijać melodie młotkami lub sercami dzwonów uruchamianymi
ręcznie, za pomocą klawiatury. To zdecydowanie najcięższy i najpotężniejszy instrument
akustyczny. Naturalnym miejscem koncertów carillonowych jest ulica.
Instrument ten powstał w XV w. na terenie obecnej Holandii i Belgii, gdzie tamtejsi ludwisarze osiągnęli mistrzostwo w swoim rzemiośle i uczynili z niego sztukę. Największe skupiska historycznych carillonów można spotkać w Holandii, Belgii i Danii, w północnych regionach Francji i Niemiec, a także w Wielkiej Brytanii. Współcześnie, w wielu miastach Europy i USA instalowane są nowe instrumenty, które podnoszą ich rangę i atrakcyjność, napawając dumą ich mieszkańców. Pojedyncze carillony znajdują się w takich krajach jak Hiszpania, Austria, Ukraina, Litwa i Rosja. Kultura carillonowa niemal w ogóle nie jest znana na południu Europy, np. we Włoszech i na Bałkanach. Tylko instrumenty koncertujące, o odpowiednio wysokiej, większej od 24, liczbie dzwonów z możliwością gry z klawiatury zasługują na nazwę carillon. Pozostałe to zaledwie kuranty. W Polsce jedyne dwa carillony koncertowe znajdują się w Gdańsku.
Większość carillonów znajduje się na wieżach, kościelnych lub świeckich, czasami specjalnie dla nich wybudowanych.
W wielu miastach Belgii, Holandii, Francji czy Wielkiej
Brytanii odbywają się regularne koncerty muzyki carillonowej, często wzbogacanej innymi instrumentami towarzyszącymi grze dzwonów. Mieszkańcy tych miast oraz turyści, którzy je odwiedzają tłumnie uczestnicząc w koncertach pokazują, że jest to ten rodzaj muzyki, który w tej części Europy cieszy się dużym uznaniem. Z tych krajów wywodzi się też sztuka gry na skomplikowanej klawiaturze carillonowej i większość carillonistów, nierzadko wirtuozów tego instrumentu.
CARILLONY MOBILNE
Obok instalacji stacjonarnych, istnieje też niewielka ilość carillonów mobilnych, instalowanych zwykle na samochodzie ciężarowym lub przyczepie. Umożliwia to zaprezentowanie instrumentu i zorganizowanie koncertu praktycznie w dowolnym miejscu. Dzięki temu ten historyczny instrument można przybliżyć takiej grupie publiczności, dla której podróż do miejsca gdzie jest on na stałe zainstalowany byłaby niezwykle trudna lub niemożliwa.
W ciągu ostatnich trzech lat możemy oglądać w Polsce trzy instrumenty mobilne.
W 2006 roku w Gdańsku, podczas Światowego Kongresu Carillonowego, zagrał mobilny instrument
z holenderskiego Eijsbouts. To widok i brzmienie tego właśnie instrumentu zainspirowało
twórców Tour de Carillon do powołania tego Festiwalu. I tak, w ubiegłorocznym
Tour de Carillon, wielotysięczna publiczność 25 miast i miasteczek województwa
kujawsko-pomorskiego mogła podziwiać posiadający największą ilość dzwonów,
umieszczony bezpośrednio na ciężarówce, instrument Petera Manouška z Pragi.
W tym roku podczas Tour de Carillon, mieszkańcy kilkunastu miast nadwiślańskich
obejrzą i usłyszą piękny, zaledwie 4-letni, mobilny carillon z Douai we Francji
(www.arpac-douai.com ). Właścicielem instrumentu jest Association Régionale de Promotion de l'Art Campanaire, w Orchies. Posiada on 53 sterowane klawiaturą dzwony o łącznej masie 4045 kg. W instrumencie zastosowano unikatowe i atrakcyjne rozwiązanie. Trzy największe dzwony, o łącznej masie 1430 kg mogą być kołysane przy pomocy liny, tak jak tradycyjne dzwony kościelne. Mają one po dwa serca, jedno w środku, bijące podczas kołysania, i drugie na zewnątrz, sterowane z klawiatury, uderzające w nieruchomy dzwon podczas koncertów. Możliwość kołysania dzwonów będzie zapewne dodatkową atrakcją dla publiczności. Przy okazji będzie można porównać brzmienie strojonych dzwonów carillonowych z dzwonami kościelnymi, pieszczotliwie nazywanymi przez carillonistów „garnkami”.
Francuski instrument umieszczony jest na solowej przyczepie ciągniętej jest
przez efektowną, białą ciężarówkę. Całość zestawu o długości 18 metrów prezentuje się imponująco.
Festiwal Tour de Carillon jest imprezą, która powstała z inicjatywy Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego Pana Piotra Całbeckiego. Koncerty muzyki carillonowej są doskonałą okazją do tego, aby idea ubiegania się Torunia o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury w roku 2016 zagościła w świadomości mieszkańców całej Polski.
www.kujawsko-pomorskie.pl
www.torun2016.eu
